Ons kent ons. Da’s pas eerlijk!

De overheid lijkt met de invoering van de QR-pas vooral in te zetten op jouw persoonlijke investering in de gehele samenleving, misschien wel wereldwijd. Past dit eigenlijk wel bij de sociale menselijke natuur? En hoe groot is jouw sociale kring eigenlijk?

Ons kent ons. Da’s pas eerlijk!

Ken je dat gevoel? Dat je ergens uit eten bent en gedurende de avond een keer een babbeltje met de eigenaar of de ober maakt. En dat het klikt tussen jullie, omdat je een gezamenlijke kennis hebt, in dezelfde plaats geboren bent of dat hij een neef van je blijkt te kennen. Wanneer je afrekent biedt hij je een drankje ‘van het huis’ aan en schuift nog even gezellig aan, aan tafel. Ken je dat gevoel? Dat je éven iets belangrijker voor iemand lijkt te zijn en daarvoor beloond wordt?

Dat is de ‘ons kent ons’ maatschappij. En die voelt fijn, omdat je beloond wordt voor sociaal gedrag:

  • Dat je een club naar binnen mag, omdat je goed gekleed bent,
  • Dat je korting in de winkel krijgt, omdat je een loyale klant bent,
  • Dat je een extraatje aan de kassa krijgt, omdat de caissière vorig jaar door jou zo goed gecoacht is,
  • Dat je privileges krijgt in je omgeving, omdat je investeert in die omgeving.

Dat is pas sociaal! Dat is pas eerlijk.

“Je kunt veel meer dan je denkt, wanneer je stopt met klagen, afgunst omzet in daadkracht en jouw leven wijdt aan dienstbaarheid aan je naasten.”

Gelijk is niet eerlijk

Al generaties lang wil men ons doen geloven dat gelijkheid en eerlijkheid hetzelfde zijn, maar dat is niet zo.

  • Als één speler de wedstrijd wint, verliest de ander. Dat is niet gelijk, maar wel eerlijk.
  • Als je harder werkt of meer risico draagt, verdien je meer dan iemand die dat niet doet. Dat is niet gelijk, maar wel eerlijk.
  • Als je beter je best doet of sneller iets begrijpt dan een ander, krijg je een betere beoordeling. Dat is niet gelijk, maar wel eerlijk.
  • Als je gezonder leeft, loop je minder kans op welvaartsziekten dan iemand die dat niet doet. Dat is niet gelijk, maar wel eerlijk.
  • En als je ouder bent, ga je eerder dood. Da’s niet gelijk, maar wel eerlijk.
Wij zijn al sociale dieren

De mens is een sociaal dier binnen een beperkte sociale kring. Daarbuiten heeft hij niets aan zijn sociale investeringen en dat is maar goed ook. Daarbuiten zal hij of zij (of men, voordat de transgendergemeenschap zich ‘oneerlijk’ bejegend voelt) zich weer opnieuw moeten verdienen.

“Bestudeer de sociale normen, beoordeel hoeveel jij wil investeren om ‘erbij te horen’ en ga aan de slag! Dat zou integratie van nieuwkomers binnen een gemeenschap zoveel simpeler maken.”

Last in, first out?

Neem nu het ‘last in, first out’ principe bij bedrijven. Dat lijkt heel eerlijk, maar dat is het niet. De intentie van het systeem was eigenlijk best goed; omdat bij reorganisaties de duurdere krachten meestal als eerste het veld konden ruimen, verdwenen de oudere, meer ervaren krachten van de werkvloer. Zij hadden op hun beurt moeite om aan nieuw werk te komen, omdat ze immers duurdere krachten waren. Door mensen te ontslaan op volgorde van arbeidsduur, leek een objectieve maatstaf te zijn bedacht. Bovendien zou zo jarenlange kennis en ervaring voor de organisatie behouden kunnen blijven.

De uitwerking van het systeem blijkt echter meetal averechts. Wanneer je al vier jaar iemand hebt werken die binnen zes maanden overschaduwd wordt door een nieuwe kracht met verse passie en blijkbaar betere skills, dan moet bij een reorganisatie die nieuwe kracht eruit. Terwijl de incompetentie van de oude kracht misschien wel bijgedragen heeft aan de noodzaak tot reorganiseren! Meer ervaren betekent namelijk beslist niet altijd: competenter of talentvoller.

Als werkgever wil je de beste krachten op de juiste plek. En voor iemand die onmisbaar is voor het bedrijf ben je bereid je nek uit te steken en iets extra’s te betalen. Mits het sociale systeem dat natuurlijk toelaat.

Helaas kennen we allemaal de uitdrukking: “Niemand is onmisbaar.” Dat klopt; zelfs de eigenaar van het bedrijf zou zichzelf misbaar moeten maken voor zijn organisatie. Maar sociaal  krediet verdienen binnen een bedrijf is meer waard dan door een wet ontslagen worden, terwijl je de beste persoon op de juiste plek was. 

De overheid is ver weg

Natuurlijk willen we graag geloven dat Nederland een sociaal land is. En dat Europa een sociale gemeenschap is. Maar zeg nu eerlijk; wat koop ik ervoor hoe in Italië het ontslagrecht geregeld is? Wat heb ik eraan, dat Noorwegen uitkeringen zou willen wegen op basis van een wereldwijd puntensysteem?

En wat heb jij eraan dat de overheid bepaalt aan welke normen jij moet voldoen om vooruit te kunnen in het leven, terwijl jouw leven zich van je geboorte tot je dood in jouw eigen sociale kring afspeelt? Zoiets werkt goed bij verkeersregels, bij omgang met gevaarlijke chemische stoffen en bij belastingregels, maar niet in het reguleren van sociale omgangsvormen en gedrag.

Belonen en straffen

Een mens zou beloond, gestraft, gecorrigeerd en gestimuleerd moeten worden door zijn of haar eigen sociale kring en niet door een rechter die hem of haar niet kent en daardoor zogenaamd objectief is. Objectiviteit bestaat namelijk niet; zeker niet voor een rechter. En een mens mag zelf bepalen hoe groot deze sociale kring is; je bouwt hem immers zelf op terwijl je leeft. Gedraag je je binnen die kring asociaal, dan lig je eruit. Bespeel je die kring op de juiste manier, dan kom je vooruit. Meedoen vergt inspanning, tactiek en vaardigheden. Tegen de stroom in zwemmen loont minder dan met de stroom mee, zelfs als je sociale kring vooral uit dwarsliggers bestaat.

Nu weet ik als geen ander hoe zo’n systeem bijvoorbeeld narcisme in de kaart speelt. Hufters van kerels en trutten, die gewetenloos hun weg naar de top vrij banen met leugens, chantage en omkoping. Dat is beslist niet wat ik bedoel en daarom wil ik geen enkele vergelijking maken met vervlogen tijden, waarin degene met de grootste bek nogal eens de grootste portie kreeg.

‘Ons kent ons 2.0’

Nee, een nieuw ‘ons kent ons’ systeem rekent af op sociale vaardigheden, op investeringen in persoonlijke contacten en binnen de eigen sociale kring. In dit nieuwe systeem is geen plaats voor racisme, enkel oog voor ruimdenkendheid. Daar maakt het niet uit of je Yousef of Bart heet, maar als je vriendelijk bent, bent je welkom. Als je hoffelijk bent, of goed gekleed, de juiste sociale investering doet, je aansluit bij de groep, zonder je eigenheid te verliezen of nog beter, juist door je eigenheid te onderstrepen, dan ben je welkom. Dan mag je meedoen en dan hoor je erbij. Dat is dan jouw beloning voor goed gedrag en die heb je eerlijk verdiend. Bestudeer de sociale normen, beoordeel hoeveel je wil investeren om ‘erbij te horen’ en ga aan de slag! Dat zou integratie van nieuwkomers binnen een gemeenschap zoveel simpeler maken.

De blinddoek knelt

Vrouwe Justitia staat geblinddoekt met een weegschaal in haar hand. We hebben lange tijd gedacht dat dat het meest eerlijke systeem was, omdat rechtspraak vroeger nog wel eens misbruikt werd door mensen met meer macht en snode plannen. In dat kader was die blinddoek voor Vrouwe Justitia een stap voorwaarts. Maar het wordt tijd dat Vrouwe Justitia haar blinddoek eens af gaat zetten, want dat ding is aan het knellen.

Onder het mom van gelijkheid ziet Vrouwe Justitia de eerlijke verschillen tussen mensen niet meer. Is een overheid in staat gezinnen in de afgrond te storten en ziet Vrouwe Justitia in dat geval niet dat David en Goliath tegenover haar staan, maar een eiser en verweerder. Vrouwe Justitia kijkt weg van treiterijen door narcistische partners, want zij ziet een man en een vrouw tegenover elkaar in de rechtbank staan. Racisme is niet zichtbaar als je een blinddoek voor hebt, maar het verdwijnt als sneeuw voor de zon wanneer je mensen in hun hart kunt kijken. Narcisme is niet zichtbaar als je een blinddoek voor hebt, maar het wordt kraakhelder duidelijk wanneer je mensen in de ogen kunt aankijken. Machtsvertoon is niet zichtbaar als je een blinddoek voor hebt, het wordt pas zichtbaar als je iemands daden met de ogen van ethiek gaat beoordelen. Jouw passie en jouw liefde voor je werk zijn niet zichtbaar als je een blinddoek voor hebt, maar jij behoudt je baan wanneer Vrouwe Justitia daar eindelijk oog voor krijgt.

Nomaden

Laten we gaan werken aan een ‘ons kent ons’-samenleving, die zich uitstrekt tot de grenzen van onze sociale kring en niet die van ons land, ons werelddeel of de dampkring. Laten we dichtbij de menselijke natuur blijven; wij mensen die ooit als nomaden in een stam door gebieden trokken. Afhankelijk van elkaar, maar niet van iedereen. En dan zonder de vijandigheid naar elkaar. Vijandigheid past niet in een ‘ons kent ons’ samenleving; ieder mens verdient een kans op basis van zijn bijdrage aan het systeem. Het zal mensen stimuleren extra hun best te doen en mee te werken aan het sociale systeem waar ze zich thuis voelen. Jaloezie zal niet langer een zonde zijn, maar een drijfveer en een schop onder je kont om harder je best te doen. Ook lust is dan niet langer een zonde, maar een doel om na te streven zodat jij en je naasten het goed hebben. 

De meeste mensen deugen

Wij zijn namelijk donders goed in staat om in vrede naast elkaar te leven. Echter door regeldrang en bureaucratie, noem het schijn-eerlijkheid, zijn we gevangen geraakt in een web van gehoorzaamheid aan de staat en zijn we niet langer trouw aan onze menselijke natuur. Onder gelijkheidsdwang is discriminatie een vies woord geworden, terwijl het één van de meest natuurlijke en veel voorkomende gedragsvormen is. Stel dat je iedereen op Tinder een groen vinkje moest geven!! Dat elke wedstrijd in gelijkspel zou eindigen. En iedereen evenveel kansen had op die ene baan! Discrimineren, je ontkomt er niet aan. Het is ‘survival of the most adaptive‘! Meedoen kost inspanning.

En dan kun je als overheid discriminatie onmogelijk willen maken; je krijgt het niet uit de mens. Ieder mens is verschillend, heeft ongelijke kansen en zal op een andere plek eindigen op elke sociale ladder. Onderscheid bestaat, maak het dus niet illegaal.

Gelijkheid zonder vrijheid leidt nooit tot broederschap

De mens discrimineert. Als we ons dit realiseren, kunnen we leren te discrimineren op inspanning, op bijdrage, op vriendelijkheid, op goedheid, op investering en op de dingen die jou een goed gevoel geven. Investeer daarom in je eigen, nauwe sociale kring en houd de overheid op afstand. Zij wil iedereen gelijkstellen naar haar eigen normen, maar omdat ze geen voeling heeft met sociale systemen binnen de samenleving, raken haar normen en wetten in veel gevallen, uitzonderingen zijn ook, kant noch wal. De overheid brengt de mens in de verdrukking, als ze blijft hameren op gelijkheid, zonder vrijheid. Dan zal de broederschap snel verdwijnen…

En daarom roep ik op om elke vorm van QR-code, gehoorzaamheid en volgzaamheid te boycotten, wanneer het ingrijpt op jouw persoonlijke sociale normen, omgangsvormen en je eigen sociale kredietsysteem. Je bent prima in staat om voor jezelf te zorgen, je gezondheid te bewaken en je kostje te verdienen. En als je dat door omstandigheden even niet kunt, dan is er jouw eigen sociale kredietsysteem, waarin mensen klaar voor je zullen staan. Je kunt veel meer dan je denkt, wanneer je stopt met klagen, afgunst omzet in daadkracht en jouw leven wijdt aan dienstbaarheid aan je naasten. En die naasten, daarmee bedoel ik beslist niet ‘iedereen’.

Igor van Kaam

Geef een antwoord