Onbewuste Angsten

Het afgelopen weekend had ik de gelegenheid een kijkje te nemen aan de nieuwe paardenarena van Jan Tops aan de Maastrichterweg in Valkenswaard. Prachtig om te zien waar een kleine regio groot in kan en mag zijn. Een domein dat zijn gelijke in Nederland niet kent.

Er viel me ook iets op. Zo was de VIP-area even groot als het publieke gedeelte. Met andere woorden; Jan met de boeren pet mocht niet overal komen. Volgens mij is dat iets, wat wij in Nederland eigenlijk niet echt meer kennen. Klassenverschillen zijn hier toch al lang in de ban gedaan?
Wat is er dan niet Nederlands aan de paardenarena van Valkenswaard?

Wel, Qatar is het antwoord. De paardenarena is deels gefinancierd met oliegeld. En dat oliegeld brengt andere gewoontes dichterbij. Zo is de arena niet alleen uitgerust met een groot VIP-gedeelte, want onze rijke Arabische vrienden zouden zich toch eens mengen met het gepeupel… Ook at ik een halal worstenbroodje met lamsvlees (aanrader!) en waren er enkele gebedskamers op het terrein te vinden. Geen enkele kapel, overigens. Daarvoor is een paar kilometer verderop de Achelse Kluis te bezoeken.

Het bidden is in onze westerse cultuur wel zo’n beetje in de ban gedaan. Een schietgebedje voorafgaand aan een spannend moment of een bezoekje aan de nachtmis met Kerstmis daargelaten. We zijn niet bang meer voor God. De gemiddelde moslim is dat nog wel, geloof ik. Het leven als een beproeving en het examen volgt direct na de dood. Uitslag: paradijs of de hel.

Religie en angst gaan hand in hand. Enerzijds vervult een religie een oer behoefte in de mens, om de aard van ons bestaan te verklaren. Anderzijds is een religie vaak niet veel meer dan een manier om een volk zonder kennis in toom te houden. Zonder kennis gaan we geloven, want da’s altijd nog fijner dan twijfelen.

Mensen lijden niet alleen bewust aan angsten (hoogtevrees, vliegangst, angst voor muizen of grote groepen mensen), maar ook aan de onbewuste angsten, dat een geliefde ons verlaat (ooit verliefd geweest), dat we onze baan verliezen, dat we ziek worden, dat mensen iets over ons denken wat we niet willen, dat God zal straffen voor een gebrekkige loyaliteit. En ga zo maar door. In ons dagelijkse doen en laten kan angst een grote invloed hebben. En naar mijn bescheiden mening wakkert een sterke religieuze overtuiging dit alleen maar aan. Iemand zei me ooit: “Igor, een sterke religieuze overtuiging komt vooral voort uit angst voor de dood.”

Angst en vrijheid zijn als water en vuur. Het één dooft het ander of doet het in damp veranderen en verdwijnen. Wie zijn leven laat leiden door angsten kan niet vrij zijn in zijn hoofd of in zijn hart. En hoe sterker de angst, hoe ongezonder het wordt voor ons lijf. Een gevangen geest komt uiteindelijk te wonen in een gevangen lichaam. En nou klink ik als Nol op de Markt in Eindhoven.

In mijn instituut kennen we twee van de zes thema’s, die daar direct tegenin gaan.
Ik overwin mijn angsten.
Ik vertrouw op mijn ervaringen.
Angsten spelen zich af in je hoofd en je lijf. Iets met je amygdala, de aanmaak van cortisol en adrenaline. Ons lichaam maakt onze angsten dus zelf, gedreven door ons instinct te overleven en te presteren. Op zich niks mis mee, tot het moment dat we met elkaar afspraken gaan maken over waar we wel en niet bang voor zouden moeten zijn. Zoals in een religie gebeurt.
Vertrouwen op je eigen ervaringen beweegt mensen om na te denken, voordat een conclusie getrokken wordt. Iets dat precies tussen ‘geloven’ en ‘zeker weten’ in ligt. Mensen die vertrouwen hebben, nemen niet zomaar alles klakkeloos aan van iemand anders. Ook blijven ze niet weigeren iets aan te nemen, zolang het niet wetenschappelijk bewezen is. Mensen die vertrouwen, gebruiken hun gezonde verstand en hun gevoel. Noem het logica. En die is voor ieder mens anders.

Het zou fijn zijn als ieder mens, ergens in zijn leven, eens de tijd nam om zijn of haar overtuigingen allemaal tegen het licht te houden en zich af te vragen: “Ben ik het hiermee eens?, Klopt dit voor mij? En werkt dit ook voor mij?” En elke overtuiging waar het antwoord NEE op is, overboord te gooien.

Geloof me. Dan zouden we geen gesegregeerde samenleving kennen, laat staan een gesegregeerde paardenarena in Valkenswaard. Dan konden we misschien wel harmonieus naast elkaar leven en elkaar de vrijheid van doen en laten geven, waar we zelf zo naar streven. Soms…

Geef een antwoord