Ik maak onderscheid. Net als jij.

Je moeder heeft een bon uit de krant geknipt voor de kerstmarkt in Aachen. Met de bus. Gewapend met een paar rolletjes pepermunt en een zakje Wehrters Echte durf je de drie uur durende busreis vanaf station Rotterdam-Centraal wel aan. In de bus deel je jouw Wehrters Echte gezellig uit. Het komt niet in je op om iedereen op de Kerstmarkt van Aachen van deze lekkernij te voorzien. Die deel je enkel met je eigen clubje. Discriminatie?

Op de vacature in jouw team hebben vier mensen gereageerd. Er zit één sollicitant bij die uit overtuiging graag een hoofddoek draagt. Net als de vier andere kandidaten heeft zij de juiste diploma’s, maar vanwege haar leeftijd komt ze zo’n drie jaar werkervaring tekort. Je besluit haar af te wijzen. Discriminatie? Racisme?

Je valt op donkere vrouwen met volle billen en borsten. Je bent lekker aan het swipen op Tinder en je wijst alle blondjes af op basis van hun uiterlijk. Racisme?

Op de bruiloft van je nichtje zit haar schoonfamilie aan een lange tafel bij elkaar te ouwehoeren. Ook jouw familie klit bij elkaar. Af en toe is er wel uitwisseling, maar de gesprekken aan tafels waar men elkaar kent zijn levendiger en gezelliger. Daar wordt het hardste gelachen en het meeste gedronken. Discriminatie?

BLACK LIVES MATTER

Black Lives Matter. Zeker. Volgens mij zijn we het daar allemaal over eens. Maar mensen maken iedere dag onderscheid. Onderscheid op basis van leeftijd. Onderscheid op basis van geslacht. Onderscheid op basis van kleding, hobby, religie, de straat waar je woont, de stad waar je bent opgegroeid, de taal die je spreekt en soms ook op basis van huidskleur.

Het maken van onderscheid ligt gedefinieerd in ons brein en het is een beproefde overlevingsstrategie. Iets wat niet herkend wordt of niet overeenkomt met de verwachting wordt binnen 0,1 seconde onbewust bestempeld als RISICO. Iemand die opgroeit in een multi-cultureel gezin met gemengde scholen en een vrije en tolerante opvoeding, zal een heel andere onbewuste reactie vertonen dan iemand die opgroeit in een witte omgeving, een homofobe omgeving, een rijke omgeving en een arme omgeving. Maar niemand ontkomt aan de conditionering, waarin vreemd wordt beoordeeld als gevaarlijk. Anders zouden we niet kunnen overleven of een steeds zwakker geslacht gaan vormen.

OVERLEVEN

Het is niet dat we bewust kiezen voor discriminatie. We zijn er genetisch op voorgeprogrammeerd in heel veel lagen van ons systeem. Dat komt omdat mensen sociale wezens zijn, die in overzichtelijke groepen wensen samen te leven. Die groep geeft ons de beste overlevingskansen en de sterkste genetische code.

Bij traditionele samenlevingsvormen die we kennen, zoals bijvoorbeeld bij sommige woonwagenkampen, zien we heel hechte familiebanden. De familie is vaak belangrijker dan het individu. Een heel natuurlijke manier van samenleven. Mensen eten samen, zorgen voor elkaar en komen voor elkaar op als er gevaar dreigt van ‘buiten het kamp’.

En toch worden onze natuurlijke samenlevingsvormen tegenwoordig gezien als onbeschaafd of primitief. Ergens in de afgelopen eeuwen is er een besef ontstaan dat we wereldburgers moeten worden. Met gelijke rechten, gelijke kansen en gelijke behandeling. Iedereen gelijk.

Voor de natuur is zoiets eigenlijk ondenkbaar en niet te realiseren. Mensen die ‘de wereldburger’ nastreven streven naar een utopie. Of misschien wel de hel op aarde.

In stammen van Chimpansees mogen de oude wijze mannetjes als eerste badderen. Zit je toevallig in de poel met water en komen ze eraan, berg je dan maar want je krijgt een flink pak rammel. Mannetjes en vrouwtjes hebben een verschillende rol. Ouderen gaan vóór op de jongeren. Niemand wordt gediscrimineerd, maar er is wel onderscheid. Vreemde stammen worden vijandelijk benaderd, wanneer het territorium verdedigd moet worden. Maar als er nood is helpen ze elkaar. Het mooie is dat, omdát iedereen zijn plaats heeft, het systeem perfect draait. Zwakke broeders en dwarsliggers overleven het gewoon niet.

DE BRANDING

Het menselijk leven leren begrijpen kun je doen door naar de branding te kijken.

Daar zijn vele golven. De één groot, de ander klein. De ene haalt het strand niet, omdat hij overspoeld wordt door de ander. Maar iedere golf die aankomt, trekt zich weer terug en vergaat. Sommige komen heel ver en andere minder ver. En als de wind gaat liggen, overleeft geen enkele golf. Zwelt de wind aan, dan kunnen golven tot grote hoogte stijgen. Ze zijn, net als wij, afhankelijk van de omstandigheden.

Zo is het ook met het leven. Het is natuurlijk om gelijke rechten te hebben, net als iedere golf. Maar als de ene golf de andere overspoelt, dan is dat zo. Dat is niet zielig. Dat heet ONDERSCHEID. De ene golf is sterker dan de ander. De ene mens is sterker dan de ander. Het is soms een kwestie van kracht, soms een kwestie van slim zijn en soms een kwestie van geluk, timing of omstandigheden. Geen golf is hetzelfde. Geen mens is hetzelfde. Wel beschikken mensen over AANPASSINGSVERMOGEN. Hij die dat het beste beheerst beschikt over de meeste overlevingskansen. Het systeem heerst en de levende ziel past zich aan.

DE MAKKE VAN DE MODERNE MENS

De ‘moderne’ mens lijkt niet te kunnen en willen accepteren dat de natuur een meedogenloze hiërarchie nastreeft. Sterk versus zwak. Mazzel versus pech. Op één of ander manier is er een ‘frietsnijder’ bedacht, waar we allemaal doorheen moeten. Gelijke monniken, gelijke kappen. Maar niemand is gelijk. En daarmee zeg ik niet, dat een zwarte meer of minder is dan een witte. Dat een vrouw meer of minder is dan een man. Of een jongere meer of minder is dan een oudere. Ze zijn alleen anders, hebben een ander lot, een andere bestemming en een andere plek op de ladder. En daarmee ook een andere plek om uit te komen. Uitstappen is niet mogelijk. Doe je dat wel, dan lijdt dat tot aanzienlijke schade aan het systeem en daarmee ook aan jezelf. Verdiep je anders eens in systemisch werken en er zal een wereld voor je opengaan.

NATUURLIJKHEID

De natuur is mijn grote voorbeeld. Waarom? Omdat we natuur zijn. Omdat we deel uitmaken van die blauwe planeet die door het universum scheert. En omdat we daar absoluut niet de baas zijn, al willen we dat nog zo graag om onze veiligheid zeker te stellen en onze zekerheid veilig te stellen. Hoe hard we dat ook proberen; niemand is zeker en niemand is veilig. Dat zal nooit gebeuren. Enkel de doden zijn zeker en veilig, de levenden nooit. Of je nou leeuw bent, boom, virus of mens. Degene met het beste aanpassingssysteem heeft de meeste kansen, maar geen enkele zekerheid.

Dus ja, black lives matter. All lives matter. En No lives matter.

Life matters, as long as it lasts.

Igor van Kaam
NLP Trainer

Geef een antwoord