Van de vader van een goede vriendin zijn misschien zijn laatste dagen geteld… Hij lijdt aan Alzheimer. Uit diep respect voor hem deel ik deze column uit 2012 graag opnieuw. Igor van Kaam

Op een dag kan het jou ook overkomen. Je weet al een tijdje dat het speelt, maar op een gegeven moment komt de pijnlijke klap onvermijdelijk.

Na een bezoekje aan jouw gezin breng je je moeder naar huis. Je neemt haar mee uit de auto en doet de voordeur voor haar open. Je moeder begint tegen je te praten. “Wat leuk, deze mensen hebben een kapstok die heel erg lijkt op die van ons.” En als ze de kamer inloopt zegt ze: “Och wat leuk, ik heb laatst ook zo’n tafelkleed gekocht.” Je negeert het nog even, totdat je moeder vraagt: “Maar breng me nu maar naar huis, want ik ben al moe. Wat doen we hier eigenlijk?”
“Ma, je bent al thuis. Dit is jouw huis.”
“Dat is het niet, hoe kom je erbij!.” “Ik kan toch zeker zelf mijn huis wel herkennen.” 

Een brok van verdriet schiet in je keel. Alzheimer. Nu beginnen we het echt aan haar te merken. Zou ze het zelf door hebben? In een creatief moment besluit je je moeder haar jas weer aan te trekken en haar terug in de auto te zetten. Je rijdt een paar blokken om herinnert je moeder er constant aan, dat je haar nu naar haar huis brengt. Na een half uurtje toeren stop je weer voor haar voordeur, helpt haar uit de auto en zegt: “Zo, nu zijn we thuis. Herken je het?” Je moeder antwoordt: “Zeg. Ik ben niet gek. Ik herken mijn eigen huis nog wel. Ga je nog even mee naar binnen? Of moet je meteen terug?” En even later: “Het was gezellig vandaag, dank je wel.”

Alzheimer bij je vader of moeder. Dat is afscheid nemen van een dode levende. Of een levende dode. Ons leven is al vanaf onze geboorte een doodlopende weg, maar met Alzheimer wordt het ook nog een eens eenrichtingsverkeer. Er is geen weg terug. Je weet dat de dag komt, dat je moeder niet meer in haar eigen huis kan blijven wonen. En dat die dag altijd te snel komt. En dat je moeder zal weigeren. In een helder moment. Dat ze zal gaan dolen in het verzorgingstehuis en zich heel ongelukkig gaat voelen. Dat ze weg gaat kwijnen en een eenzame, verwarde dood zal sterven. Je bloedeigen moeder. Dat gun je haar niet. En dat doet pijn. Hoe kun je hiermee omgaan?

NLP heeft geen genezend antwoord op Alzheimer.
Alzheimer is een ziekte waarbij in hoog tempo hersencellen afsterven. Hercencellen bestaan voornamelijk uit eiwitten en water. Wel is aangetoond dat het eten van bladgroeten, tomaten, noten en vis een gunstig effect hebben op het voorkomen van Alzheimer en (volle) melk, rood vlees en orgaanvlees (lever) een negatief effect hebben.
Mensen met een hoger opleidingsniveau blijken doorgaans minder last te hebben van Alzheimer. Of dit te maken heeft met een andere levensstandaard en een ander dieet, danwel met een ander gebruik van de hersenen is niet bekend. Zo is ook erfelijkheid lastig aan te tonen, want we leren onze eetpatronen immers van onze ouders. NLP biedt wel een antwoord aan kinderen van ouders met Alzheimer. Ook zij hebben het zwaar en voelen vaak de plicht om voor hun ouders te zorgen. Ze zijn van oudsher gewend ze te respecteren en te gehoorzamen. Deze patronen werken prima bij een ouder die lichamelijk ziek is, maar bij Alzheimer gaat deze vlieger niet op.

Hoe confronterend ook, iemands persoonlijkheid wordt gevormd door zijn denken. Ik ben het niet met Dick Swaab eens dat een mens geen ziel kan hebben, maar zelfs de ziel kan zich slechts manifesteren middels hersenen en hun activiteit. Beschouw het als een vuurtje. Dat zal doven wanneer niet meer wordt voldaan aan één van de drie voorwaarden voor vuur:

  • Brandbare stof
  • De juiste temperatuur voor ontbranding
  • Zuurstof

Bij Alzheimer worden de hersen kleiner en neemt, als het ware, de hoeveelheid brandbaar materiaal, de woning voor de ziel, af. Je vader of moeder is niet constant je vader of moeder meer. Heeft één van je ouders, of beide ouders, Alzheimer, dan kun je het volgende doen om jezelf en je broers of zussen in bescherming te nemen.

  • Geef de zorg voor je ouders zo snel mogelijk in handen van professionals en mensen die geen persoonlijke band met je vader of moeder hebben.
  • Focus je op het beleven van zoveel mogelijk fijne momenten met elkaar.
  • Begrijp dat de motor van de geest defect aan het raken is en accepteer de tranen, de woedeaanvallen, het onbegrip voor situaties en alle andere pijnlijke momenten.
  • Jij beslist zelf of je er een pijnlijk moment van maakt of niet. Je vader of moeder zal het zich waarschijnlijk nauwelijks kunnen herinneren.
  • Besef dat je nog wel het lichaam van je vader of moeder ziet, maar dat deze persoon zelf in veel gevallen niet aanwezig is.
  • Ga in gesprek met lotgenoten, dus kinderen van ouders met alzheimer.
  • Wees je bewust van het feit dat je een dode levende voor je hebt en dat dit proces rouw vereist.
  • Hoewel euthanasie een hoofdstuk is waar ik vandaan wil blijven: Stel de wens van je ouder centraal. Wil hij of zij niet aftakelen, bekijk welke mogelijkheden er zijn en houd niet vast aan de plicht te moeten blijven zorgen tot het bittere eind en het leven te moeten rekken. Dat is niet aan jou als kind om te beslissen. Respect tonen voor je vader of moeder betekent ook diens doodswens respecteren.
  • Bedenk hoe je in het verleden gerouwd hebt om andere dierbaren en neem hieruit de elementen die jou het meeste geholpen hebben in de verwerking van het huidige verlies.
  • Koester in gedachten te momenten waaruit gebleken is, dat jullie verbonden met elkaar waren en van elkaar hielden. Deze momenten zal je de rest van jouw leven met je mee kunnen dragen. Dit zijn de Magische Momenten en zet deze centraal en levensgroot in jouw herinnering aan je ouder. Voel de blijdschap en het geluk, die deze herinneringen je geven.

En tot slot:

Diep, diep in onze hersenen ligt ons limbisch brein, ons oerbrein, dat pas heel laat aangetast wordt. Dat betekent dat het lange termijn geheugen en het vermogen om emotionele prikkels te ervaren lang actief zal blijven. Daarom vinden veel Alzheimerpatiënten het fijn om naar muziek van vroeger te luisteren. De koppeling tussen geluid en emotie is één van de sterksten in ons menselijk brein. Ook zullen ze een aanraking waarderen, bijvoorbeeld in de verzorging van voeten, handen, gezicht en haren.

Geef je ouders recht op hun eigen lot en dien ze door muziek voor ze te maken, ze aan te raken en te knuffelen en vertroetelen wanneer het kan. Koester de herinneringen aan de tijd samen en accepteer de situatie zoals deze is. Dus de volgende keer, wanneer je je moeder naar huis brengt… Houd haar hand vast gedurende de rit en zorg dat ze liedjes hoort uit haar jeugd. Hoe moeilijk kan het zijn om een goede CD te vinden? En als ze haar huis dan toch niet herkent, geniet dan van de rit door de buurt en jullie kleine momentje samen.

Ellende is toch maar relatief?

Geef een antwoord